Begin mei 2026 werden gevallen van Andes-hantavirus (ANDV) gemeld onder passagiers en bemanningsleden aan boord van het cruiseschip M/V Hondius. Als reactie hierop werden snel voorzorgsmaatregelen genomen, waaronder isolatie van contactgevallen en ziekenhuisopname van geïnfecteerde personen om de kans op overdracht te beperken.

Hantavirussen zijn zoönotische virussen die door knaagdieren worden gedragen en meestal worden geassocieerd met specifieke gastheersoorten. De meeste hantavirussen worden niet overgedragen tussen mensen. Het Andes-hantavirus is echter een uitzondering, omdat het de enige bekende stam is die in staat is tot overdracht van persoon op persoon, wat kan leiden tot ernstige en mogelijk levensbedreigende ziekten.

GESLACHT

Het Andesvirus is een omhuld virus, dat behoort tot de familie Hantaviridae (geslacht Orthohantavirus), waarbij wilde knaagdieren zoals muizen, ratten en woelmuizen als natuurlijke reservoir dienen.

TRANSMISSIE

Overdracht vindt voornamelijk plaats via:

• Inademing van vernevelde deeltjes uit besmette urine, uitwerpselen of speeksel
• Direct contact met uitwerpselen van knaagdieren

Hoewel de overdracht van mens op mens nog wordt onderzocht, is er een beperkte overdracht waargenomen in gevallen van nauw en langdurig contact.

INCUBATIE

De incubatietijd is meestal ongeveer drie weken, variërend van 10 dagen tot 6 weken.

SYMPTOMEN

Klinische manifestaties variëren afhankelijk van de hantavirusstam. Infectie kan leiden tot:

• Hemorragische koorts met renaal syndroom (HFRS)
• Hantavirus cardiopulmonaal syndroom (HCPS)

Bij infecties met het Andesvirus beginnen de symptomen meestal met:

• Koorts
• Hoofdpijn
• Vermoeidheid
• Myalgie
• Gastro-intestinale symptomen

In ernstige gevallen kan de ziekte zich ontwikkelen tot:

• Longontsteking
• Acute ademnood
• Shock

MAATREGELEN VOOR INFECTIEPREVENTIE EN -BESTRIJDING

Aangezien de transmissieroute van het Andes-hantavirus nog wordt onderzocht, is een strikte implementatie van zowel standaard- als op transmissie gebaseerde voorzorgsmaatregelen essentieel in zorginstellingen.

De belangrijkste maatregelen zijn:

• Strikte handhygiëne met handdesinfectiemiddel op alcoholbasis (wanneer de handen niet zichtbaar vuil zijn), in overeenstemming met de WHO 5 Moments
• Gebruik van geschikte persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM): FFP2/FFP3-masker, oogbescherming, vloeistofbestendige jas met lange mouwen en handschoenen
• Juiste procedures voor het aan- en uittrekken, met handhygiëne voor en na het gebruik van persoonlijke beschermingsmiddelen
• Dagelijkse reiniging en desinfectie van oppervlakken met producten die effectief zijn tegen omhulde virussen
• Plaatsing van patiënten in isolatiekamers met negatieve druk (12 luchtverversingen per uur, of minimaal 6)
• Gebruik van speciale of medische wegwerpapparatuur
• Beheer van klinisch afval als besmettelijk afval van categorie A
• Behandeling van linnengoed in ondoordringbare en geëtiketteerde zakken
• Beperking of vermijding van patiëntbezoeken
• De duur van de isolatie moet worden bepaald door klinische verbetering en, indien beschikbaar, worden ondersteund door negatieve PCR-testresultaten.

VEREISTEN VOOR DESINFECTIE

Hantaviridae zijn omhulde virussen. Volgens de Europese norm EN 14885 moeten desinfectiemiddelen doeltreffend zijn tegen omhulde virussen.

Relevante Europese normen ter ondersteuning van de virucidale werkzaamheid zijn onder meer:

• EN 14476 (basale virucide activiteit)
• EN 16777 (oppervlaktedesinfectie zonder mechanische actie)
• EN 17111 (desinfectie van instrumenten)
• EN 17272 (desinfectie in de lucht)

Sommige nationale organisaties van deskundigen kunnen aanbevelingen publiceren met specifieke vereisten met betrekking tot voorzorgsmaatregelen of werkzaamheid van desinfectieproducten die lokaal moeten worden toegepast.

Referenties:

• ECDC - Hantavirus-infectie - Hantavirus-infectie ; Snel wetenschappelijk advies over infectie-, preventie- en bestrijdingsmaatregelen voor patiënten in
• zorginstellingen met de ziekte van het Andesvirus (ANDV)
• WHO - Hantavirus
• Ministère de la santé - https://solidarites-sante.gouv.fr/
• CDC- Over Hantavirus | Hantavirus | CDC;
• CDC - Feiten over hantavirussen. [https://stacks.cdc.gov/view/cdc/11878/cdc_11878_DS1.pdf]
• Institut Pasteur - Informations et recommandations sur les hantavirus - Institut Pasteur